Soomaali Galbeed

Coordinates: 7°26′19″N 44°17′49″E / 7.4387305°N 44.2968750°E / 7.4387305; 44.2968750

Soomaali Galbeed, ama Dowlad Deeggaanka Soomaalida Ethiopia (DDSI), waa ismaamul goboleed oo ku hoos jira dalka Itoobiya. Maamulkan waxa uu leeyahay madax iyo ciidan u gooni ah waxuuna ku yaalaa Geeska Afrika. Ismaamulka Soomaali Galbeed waxay daris latahay Somaliland oo ka xigta woqooyiga, Soomaaliya oo ka xigta bariga, iyo koonfurta, koonfur galbeed na waxaa xiga gobolka Waqooyi Bari ee dalka Kiiniya, galbeedkana gobolada kale ee Itoobiya. DDSI waxay tahay dhul ay Soomaalidu ay leedahay ee gumaystihii reer Yurub ku daray wadanka Itoobiya, sidii gobolka Waqooyi Bare ee maanta Kiiniya hoos yaala.

Gobolka Soomaali Galbeed
Nickname(s): 
Dawlad Deeggaanka Soomaalida Itoobiya
Somali in Ethiopia.svg
Map Cadaynaya qaybta Soomaaliya ka maqan
Dalka  Ethiopia
Xarunta Jigjiga
Dowlada
Bedka
 • Dhammaan 279,252 km2 (107,820 sq mi)
Tirada dadka
 • Dhammaan 5,318,000
 • Cufnaanta dadka 19/km2 (49/sq mi)
Magac kale Soomaali
Aag saacadeed UTC+3 (EAT)
ISO 3166 code ET-SO

Hordhac

Somali Galbeed waxee leedahay taariikh aad u dheer. gumeestihii ingriiska ayaa soo gumeestay dhamaadkii 1890ki, waxaana la dhihi jiray ingriiska somaliland, waxoona ku daray dalka itoobiya 1897. ingriiska markale ayoo isku dayay in oo ka soo saaro ogadenia dalka itoobiya,waa markii oo ingiriiska iyo talyaaniga ee wada shaqeen ee sameeyeen, sida ee gobolada soomaalida u miday lahaayeen. Dagaalkii Labaad ee Aduunka itoobiya waxee isku dayday in ee qaadato, dhulka Eratareya iyo ogadenia. ingriiska dhul yar ayoo ka qaatay ogadenia oo ka bilaawdo, magaalada haud ilaa fransiiska somaliland oo hatta la dhoho Jabuuti. ingriiska dhulkaas ma ku darin itoobiya ilaa sanadka marka oo ahaa 1954tii. 1977 ayaa waxaa dhacday, dagaalkii xoreenta Soomaali galbeed, waa markii ee itoobiya dhibaateysay shacabka ogadenia, waagaas itoobiya waxee iskugu wici jirtay libaaxyada afrika, laakiin madaxweynihii soomaaliya Maxamed Siyaad Barre oo dhalasho ahaan ka soo jeedo dhulka soomaali galbeed ayaa aad uuga xumaaday, dhibaatada ee itoobiyaanka ku haayeen dhulkaas, waa markii oo duulaan ku qaaday itoobiya.ciidamada Soomaaliya iyo somaligalbeed, ayaa isku dayay, in ee itoobiya ka bixiyaan dhulka ogadenia. ciidmada soomaaliya waxee markaas gacanta ku haayeen dhulka ogadenia oo dhan, caasimada addis ababa waxyar ee u jireen. aduunka marka oo arkay, itoobiya oo dhamaaneeso ayaa waxaa garab siiyay wadamada Ruushka oo markaas ahaa Midowga Sofiyet,Kuuba iyo Koonfur Yemen. ciidamada soviet unionka ayaa askarta somalida dib u celiyay, markii ee XDS ee dareemeen in ee ku aadin ciidamada ruushka, dhaqaalihii neh oo ku yaraaday. qaar ka mid ah ciidamada xooga ayaa sii joogay dhulka soomaali galbeed, ayaga oo wadaniyad ka muuqato, waxeena la dagaalamaayeen ciidamada shisheeye iyo kuwa itoobiyaanka.

Deegaanka

Ogaadeeniya waa deegaan ku yaala bariga wadanka Waqooyi kaasi oo degaan Dad Soomaali ah. Deegaanka Ogaadeeniya waaa ilaa 200,000 square kilometres, taasi oo xad la leh Djibouti, Soomaaliya iyo wadanka Kenya.[1] Intaasi waxaa dheer, magaalooyinka ugu caansan waxaa ka mid ah Jigjiga, Dhagaxbuur, Godey, Qabri Dahar, Fiiq, Shilavo, Kelafo, Wardheer iyo Danaan.[2]

Taariikh

 
Maabka Itoobiya oo muujinaya gobolka Waqooyi-Galbeed.

Sidoo kale fiiri

Tixraac

  1. Gebru Tareke, "The Ethiopia-Somalia War of 1977 Revisited," in Board of Trustees, Boston University, The International Journal of African Historical Studies. Boston University African Studies Center, 2000, p. 636.
  2. Ayele Gebre-Mariam, The Critical Issue of Land Ownership, Working Paper No. 2 (Bern: NCCR North-South, 2005), p. 12 (accessed 19 January 2009)
Wikimedia Commons waxee heysaa war la xiriiro: